Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz sonrası Brent petrolün varil fiyatı 100 euroyu aşarken, Avrupa genelinde enerji ve akaryakıt fiyatlarında sert artışlar görüldü. AB düzeyinde ortak bir yanıt henüz oluşturulamazken, üye ülkeler ulusal önlemlerle krizin etkilerini sınırlamaya çalışıyor.
27 Şubat’tan bu yana süren çatışmalar, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği boğazdaki akışı kesintiye uğrattı. Bu durum, Brent petrol fiyatını kısa sürede 60 euro seviyesinden 100 euronun üzerine taşıdı. Avrupa’da doğal gaz fiyatları da aynı dönemde yaklaşık yüzde 60 yükseldi.
Akaryakıt fiyatlarında sert artış
Avrupa genelinde benzin ve dizel fiyatları hızla yükseldi. Almanya’da litre fiyatları 2 euronun üzerine çıkarken, İspanya’da artış oranı yüzde 34’ü aştı. Portekiz’de ise fiyatlar yüzde 17,5 yükseldi. Artışların elektrik ve doğal gaz faturalarına da yansıdığı belirtildi.
Ülkeler farklı önlemler alıyor
Fiyat artışlarının ardından Avrupa ülkeleri farklı politikalar devreye aldı.
İspanya, 30 Haziran’a kadar geçerli 5 milyar euroluk bir destek paketi açıkladı. Bu kapsamda enerji ürünlerinde KDV yüzde 21’den yüzde 10’a indirildi. Ayrıca akaryakıtta litre başına yaklaşık 30 sentlik düşüş hedeflenirken, bazı sektörlere ilave sübvansiyon sağlandı.
Almanya ise doğrudan sübvansiyon yerine fiyat artışlarını sınırlamaya yönelik düzenlemeler üzerinde çalışıyor. İtalya, şirketlerin ek kârlarını dengelemeye odaklanırken, Portekiz dizel vergisinde geçici indirime gitti.
Fransa, Polonya, Avusturya ve Macaristan ise daha temkinli adımlar attı. Bazı ülkelerde tavan fiyat uygulamaları veya fiyat artışlarına sınırlamalar gündeme geldi.
AB’den sınırlı koordinasyon
AB düzeyinde ise henüz kapsamlı bir ortak politika açıklanmadı. Enerji Komiserliği, ciddi bir kriz durumunda geçici tedbirlerin devreye alınabileceğini belirtirken, gaz depolama hedeflerinde esnekliğe gidilmesi önerildi.
Uzmanlara göre Avrupa’daki enerji krizinin süresi, Ortadoğu’daki savaşın seyrine ve Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamaların ne kadar devam edeceğine bağlı olacak.