bîr inisiyatifi, kuruluşunu ve Kasım Demiralp Arşivi kapsamında yürüttüğü çalışmaları 6 Mart 2026’da İstanbul’daki Postane İstanbul’da düzenlenen etkinlikle tanıttı. Araştırmacı, sanatçı, akademisyen ve aktivistlerden oluşan inisiyatif, Bingöl doğumlu Kasım Demiralp’in yaşamı ve arşivi üzerine yürütülen çalışmaları kamuoyuyla paylaştı.
Etkinlik, Meryem Taşdemir’in moderasyonunda yapılan açılış ve hoş geldiniz konuşmasıyla başladı. Ardından inisiyatif üyeleri Sidar Bayram, Meryem Taşdemir ve Can Memiş, bîr inisiyatifi’nin kuruluş amacı, motivasyonu ve yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verdi.
Arşiv ve hafıza üzerine konuşmalar
Programda inisiyatifin danışma kurulu üyeleri de sunum yaptı. Dr. Noemi Levy-Aksu “Tarih ve Hafıza Arasında: Aile Arşivlerinin Önemi” başlıklı konuşmasında kişisel arşivlerin tarih yazımındaki rolünü ele aldı. Prof. Dr. Mesut Yeğen ise “Kürt Çalışmalarında Yerel Hafızanın Rolü” başlıklı sunumunda yerel hafıza çalışmalarının önemine değindi.
Programın devamında Dara Demiralp, Kasım Demiralp Arşivi ve bu kapsamda yürütülen araştırmaları tanıtan bir sunum gerçekleştirdi. Etkinlik soru-cevap bölümünün ardından yapılan değerlendirme ve kapanışla sona erdi.
Arşiv materyalleri ve internet sitesi
bîr inisiyatifi, 1924–1998 yılları arasında Bingöl’de yaşayan Kasım Demiralp’ten kalan günlükler, mektuplar, ses kayıtları, fotoğraflar, mahkeme belgeleri, el yazmaları, dengbêj kayıtları ve çeşitli nesnelerden oluşan yazılı, görsel ve işitsel arşiv materyallerini incelemeyi hedefliyor.
İnisiyatif, bu materyalleri farklı disiplinlerin yöntemleriyle ele alarak resmi tarih anlatılarının dışında kalan kayıtların araştırılmasına katkı sunmayı amaçladığını belirtiyor.
Kasım Demiralp Arşivi kapsamında hazırlanan internet sitesi de etkinlikte erişime açıldı. Arşive ilişkin içeriklere kasimdemiralp.org adresinden ulaşılabiliyor.
Kasım Demiralp kimdir
1924’te Bingöl’de doğan Kasım Demiralp, Kürt toplumunun 20’nci yüzyılda yaşadığı siyasal ve toplumsal dönüşümlere tanıklık eden bir arşivci ve kayıt tutucusu olarak biliniyor.
1950’de Demokrat Parti saflarında siyasete atılan Demiralp, 1955’te İl Genel Meclisi’ne seçildi ve 1958’de Demokrat Parti Karlıova İlçe Başkanı oldu. 27 Mayıs 1960 darbesinin ardından gözaltına alındı ve yargı baskısıyla karşılaştı.
1961’den itibaren bölgede dava vekilliği yapan Demiralp, köy köy dolaşarak şecereler çıkardı, ses kayıtları aldı ve çeşitli belgeler topladı. 12 Eylül 1980 darbesinde oğlu ve yeğeniyle birlikte gözaltına alındı.
Demiralp, yıllar içinde topladığı arşivin büyük bölümünü Eylül 1980’de köyünde toprağa gömdü. 1984’te arşivi yeniden çıkarmaya çalışsa da belgelerin önemli kısmı zarar gördü. 1990’larda çalışmalarını sürdürse de evine yönelik baskınlar nedeniyle arşiv faaliyetleri kesintiye uğradı.
Devlet baskıları nedeniyle sürgüne zorlandığı 1990’larda köyünü terk etmeyen Demiralp, kanser hastalığı nedeniyle 2 Ağustos 1998’de hayatını kaybetti. Arşivinde 20’nci yüzyıl boyunca bölgedeki toplumsal ve siyasal gelişmelere dair çok sayıda kayıt bulunuyor.