Diyarbakır'ın tarihi ve doğal dokusuyla öne çıkan Dicle Vadisi ile UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Hevsel Bahçeleri, bu günlerde beyaz öncü (Belenois aurota) kelebeklerinin görsel şölenine sahne oluyor. Sürüler halinde bölgeye akın eden bu zarif canlılar, beslenme ve çiftleşme süreçlerinin ardından nesillerini devam ettirmek için kritik bir aşamaya geçtiler. Dişi kelebekler, yumurtalarını bırakmak için özellikle kapari (Capparis spinosa) bitkisini tercih ederek, doğanın kusursuz işleyişini bir kez daha gözler önüne seriyorlar. Yaklaşık bir hafta ile 10 gün arasında sürmesi beklenen bu doğal döngü, bölgedeki doğa gözlemcileri ve fotoğraf tutkunları için eşsiz bir gözlem fırsatı sunuyor. Türkiye’nin Kelebekleri (TRAKEL) verilerine göre, bu türün Türkiye'deki varlığı ağırlıklı olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile sınırlı kalırken, dünya genelindeki yayılımı Madagaskar'dan Sahra altı Afrika'ya, Arabistan'dan Hint Yarımadası'na kadar geniş bir coğrafyayı kapsıyor. Kuzey Himalayalar, Türkmenistan ve Tacikistan gibi uzak coğrafyalarda da kayıt altına alınan bu kelebekler, mevsimsel geçiş dönemlerinde Diyarbakır'ın bereketli topraklarını mesken tutuyor.
Doğa gözlemcileri için eşsiz bir dönem
Dicle Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Satar, bu özel dönemi kaçırmak istemeyen tüm doğaseverleri Diyarbakır'a davet ediyor. Prof. Dr. Satar, bölgenin biyolojik çeşitliliğine dikkat çekerek, "Bütün doğaseverleri Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ne, özellikle de Diyarbakır'a ve Hevsel Bahçeleri'ne bekliyoruz. Şu an doğada müthiş bir hareketlilik var. Öncü kelebekleri, sultan kelebekleri ve Dicle Güzeli gibi türler, şu anda doğa gözlemcilerini bekliyor. Gözlemlerimize göre kelebekler çiftleşip yumurtalarını bırakıyorlar. Bu süreç, önümüzdeki yıl doğanın ne kadar zenginleşeceğinin de bir habercisi. Öncü kelebeğinin en çok sevdiği bitki olan kapari, bu döngüde hayati bir rol oynuyor. Yumurtalarını kapari yapraklarının üst kısmına tek tek bırakıyorlar. Bu yumurtalar geliştikten sonra tırtıllar çıkacak ve yaşam döngüsü devam edecek. Yaklaşık 10-15 gün içerisinde büyük bir ihtimalle tırtılların çıkışını göreceğiz. Yumurtaların renk değişimleri, açılmanın çok yakın olduğunu gösteriyor" ifadelerini kullandı.
Kelebekler için ideal iklim koşulları
Kelebeklerin çiftleşme, beslenme ve yumurtlama süreçlerinin devam ettiğini belirten Prof. Dr. Satar, bölgenin iklimsel avantajlarına da değindi. Prof. Dr. Satar, "Bu kelebeklerin birçoğu göç yolunda ve tam da bu mevsime denk geldiler. Yaşam döngüleri bir süre daha devam edecek. Yumurtaları veya kelebeklerin çiftleşme dönemlerini bir haftadan daha uzun bir süre boyunca gözlemleyebilirsiniz. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde şu sıralar yağışın az olması, kelebeklerin faaliyetleri için muazzam bir ortam yaratıyor. Bu sakin ve ılıman hava, gözlem yapmak isteyenler için büyük bir avantaj. Doğanın bu döngüsünü yerinde görmek isteyenler için şu an en uygun zaman dilimindeyiz" diyerek sözlerini tamamladı. (DHA)
