Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Serra Bucak, Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı Yönetim Planı Bilgilendirme Toplantısında dünya mirası alanının korunması için kentteki tüm kurumların katılımıyla bir eylem planı oluşturulması gerektiğini söyledi. Kent Konseyi tarafından, Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı'nın korunması, gelecek kuşaklara aktarılması ve UNESCO Dünya Mirası kriterleri doğrultusunda bütüncül bir yaklaşımla yönetilmesi amacıyla yürütülen Alan Yönetim Planı Güncelleme Süreci kapsamında Çand Amed Kültür ve Kongre Merkezi'nde bilgilendirme toplantısı gerçekleştirildi.
Toplantıya Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Serra Bucak, ilçe belediye eşbaşkanları, DBB Genel Sekreteri Serdar Bakıroğlu, Genel Sekreter Yardımcısı Muhabbet Erdoğmuş, akademisyenler, Kent Konseyi üyeleri ve yurttaşlar katıldı.
"KATILIMCILIK, ŞEFFAFLIK VE SEÇİLMİŞ YEREL İRADE EN ÖNEMLİ UNSUR"
Toplantıda konuşan Eşbaşkan Bucak, kentin değerlerine sahip çıkmada katılımcılığın, şeffaflığın ve seçilmiş yerel iradenin rolüne dikkat çekti: "Yaşamın bir seyri vardır, bir politik seyri vardır. İşte bu politik seyrin en vazgeçilmez özelliği katılımcılıktır, şeffaflıktır. Süreçleri katılımcı ve halkçı yürütebilmektir. En önemli meselesi ise seçilmişliktir. Seçilmiş yerel iradenin bu kentin tüm değerlerine karşı duyduğu bir sorumluluktur ve bu ağı birlikte büyüterek aslında bugünlere getirmektir. İşte biz uzun bir süre bundan yoksun bırakıldık."
"DOĞAL AKIŞ BOZULDU, ALAN YETKİSİZLEŞTİRİLDİ"
2016 sonrasında yaşanan sürece değinen Eşbaşkan Bucak, Alan Yönetim Başkanlığına ilişkin yetki ve yönetim mekanizmasındaki kesintileri şöyle anlattı: "2016'da hem atanan kayyımlar hem de yaşanan çatışmalı süreç sonrasında Suriçi tamamen yetkisizleştirilmiş, Alan Yönetim Başkanlığı Diyarbakır Büyükşehir Belediyemizin elinden alınmış, dolayısıyla Alan Yönetim Başkanlığı'nın aslında kime verileceği de tayin edilemedi uzunca bir süre. Tayin edilemeyen diyorum çünkü bir alana sahip çıkmak ancak gerçekten yerel yöneticilerin, yerel kurumların, bu yereldeki aktivistlerin, sivil toplumun fikir birliğiyle, eylem birliğiyle gerçekleşir. Bu doğal akış bozulduğunda tıpkı nehirlerin, akan nehirlerin doğal akışının bozulduğu gibi bir meseleyle karşı karşıyayız. Tıpkı bir doğa olayı gibi rotası bozulan bir meseleyle karşı karşıyayız."
"SEÇİLMİŞ YÖNETİM BURADA OLMADIĞI İÇİN GÜNCEL PLAN YAPILAMADI"
Alanın dünya mirası değerine ve yönetim planının güncellenmesi gerekliliğine işaret eden Eşbaşkan Bucak, 2020'de yapılması öngörülen çalışmanın gerçekleştirilememesinin sebebinin seçilmiş yerel yönetimin görevde olmaması olduğuna işaret etti. Bucak, "Nihayetinde burası bir UNESCO miras alanı, biz ne diyoruz? Burası sadece Diyarbakır'ın, Amed'in, Mezopotamya'nın değeri değil. Burası aynı zamanda dünyanın değeri. Yani dünya mirası, adı üstünde. Ama ne yazık ki gelin görün ki UNESCO'nun devletlerle kurmuş olduğu münasebet, devletlerle kurmuş olduğu ilişki, o ilişkinin katılığı, o ilişkinin yatay olmayışı ve detaylarda pek çok şeyi kaçırıyor oluşu bizi bugünlere getirdi. 2015'te bu alan yönetim planı yapılırken diyor ki '5 yıl sonra alan yönetim planı revize edilecek.' Sen bunu Dünya Miras Listesi'ne aldın, artık dünyanın mirası ve oradaki yapılaşmalardan tutalım nehre kadar, Hevsel'e kadar yerel yönetimleri ve kurumları, Çevre Şehircilik İl Kültür Müdürlüğümüzü ilgilendiren her türlü konuda, her türlü meselede senin 5 yıl sonra bir güncel plan yapman lazım. Evet, bu güncel plan yapılamadı değerli arkadaşlar, sebebini herkes biliyor bu salonda. 2020'de o güncel planın yapılması gerekirdi. Bu yapılamadı. Seçilmiş yönetim, irade burada olmadığı için yapılamadı" diye konuştu.
"KENTİN İRADESİNİN BU MESELEYE SAHİP ÇIKMASI ÖNEMLİ"
Göreve geldikten sonra başlatılan çalışmanın takvimini aktaran Eşbaşkan Bucak, sürece daha erken başlanabileceğini belirtti. Haziran ayında alandaki çalışmaların başladığını söyleyen Bucak, hazırlanacak planın uygulanmasında kurumların üstleneceği rollerin belirlenmesi gerektiğini vurguladı: "2020'den sonra bir 5 yıl daha geçti, 2025 oldu. Biz artık gelmiştik, 2024 Nisanı'nda mazbatamızı almıştık. Elbette kolay olmadı geride bıraktığımız süreçlere adapte olmak. Buradan bir özeleştiri de veriyorum, bence geç de oldu. Geç de kalındı. Çok daha erken başlayabilirdik. 2024'ün sonlarına doğru bu sürece başlayabilirdik ama gelinen aşamada bu yılın mayıs ayında süreçlerimizi bitirdik. Haziran ayında alanda hocamız ve ekipleri çalışmaya başladılar ve bugün burada sizlerin huzurunda, karşısında bu sunumu yapmak için bir araya geldik. Biz bu kentin bütün bileşenleri olarak, yerel yönetimleri olarak bu alana sahip çıkamadık. Bu 2015 sonrası süren mevzuya sahip çıkamadık. Sahip çıkamamış olmamızın pek çok sebebi var, pek çok gerekçesi var ama gerekçeler çoğalınca, sıralanınca o gerekçelerin içinden çıkmak da hayli zorlaşıyor. Biz bir dönem bunun da zorluğunu yaşadık. Ama yine de Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi olarak bu meselede elimizi taşın altına koymak gerektiğinin farkındaydık ve bu çalışmayı başlattık. Bu çalışmayla bu süreç elbette bitmeyecek. Asıl yazılan, çizilen, ortaya çıkan alan yönetim planının da ötesinde bu kentin iradesinin, tüm kurumlarının katılımcı bir şekilde bu meseleye sahip çıkması önemli olacak. Raporda yazılanlar, raporun sonuçları, alan yönetiminin ne kadar tahrip olduğu meselesinden öte bu saatten sonra kim nerede rol alacak, kimler nasıl sahip çıkacak, yerel yönetimler oradaki yapılaşmaya nasıl müdahale edecek? Bu denetimleri nasıl yürütecek ve aynı zamanda devletin kurumlarıyla yapmış olduğu diplomasiyi nasıl bir yere taşıyacak? Bence en önemli nokta bu."
"DÜNYA MİRASIMIZI KORUMAK İÇİN EYLEM PLANINA İHTİYAÇ VAR"
Alanın korunmasına yönelik bir eylem planı hazırlanması gerektiğini belirten Eşbaşkan Bucak, yerel yönetimler ile bakanlıklar arasında yürütülecek görüşmelerin önemine değindi: "Şimdi bizim gerçekten önümüzde çok ciddi bir eylem planı bulunmak zorunda. Başta yerel yönetimler ve bu kentteki tüm bileşenler, tüm sahip çıkanlar... Bu raporu evet aldık, okuduk, tahribatlar büyük. Nasıl geriye döndüreceğiz, nasıl eski haline getireceğiz yahut eski halinden daha farklı bir noktaya nasıl taşıyacağız noktasında herkese çok büyük sorumluluk düşüyor. Bize devletin bütün kurumlarıyla ve bakanlıklarla çok ciddi bir diplomasi sorumluluğu düşüyor. Kültür Turizm Bakanlığı'mızdan Çevre Şehircilik Bakanlığı'mıza kadar bu meselede gerçekten hiç kimsenin gözünü kapatmadığı, hiç kimsenin mış gibi yapmadığı, hiç kimsenin '2018-2019'da verilmiş olan ruhsatlar var, yapılar var' demeksizin gerçekten bu alana sahip çıkacak mıyız, bu alana sahip çıkmanın kriterleri nelerdir ve o kriterleri yerine getirmek için nasıl bir yerel ve artık ulusal iradeyi hep birlikte ortaya koyacağız diye bir soruyla karşı karşıyayız. Çok önemli bir soru. Cevabını hepimizin bildiği bir soru. İşin esprisi de burada. Bu kentte hakikatli bir iş birliğine, bu alanı korumak için, dünya mirasımızı korumak için, bu alandaki tahribatlara artık dur demek için gerçekten bir eylem planına, bir aksiyona, bir meseleye dönüştürmemizin zamanı çoktan geldi, geçiyor."
Toplantıda Kent Konseyi Eşbaşkanı Serdar Keskin, İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanı Murat Eminoğlu ve şehir plancısı Serdar Nizamoğlu da konuştu. Katılımcılar ise Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı Yönetim Planı Bilgilendirme Toplantısında talep ve önerilerini dile getirdi.
