Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hayata geçirilen Depozito Yönetim Sistemi kapsamında, üzerinde DOA logosu bulunan plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajları artık çöpe atılmıyor. Vatandaşlar, depozito iade makinelerine veya yetkili iade noktalarına teslim ettikleri her bir ambalaj karşılığında 1 TL teşvik bedelini dijital cüzdanlarına aktarabiliyor. Bu ödemeler daha sonra banka hesabına transfer edilebiliyor, ATM'den çekilebiliyor ya da anlaşmalı iş yerlerinde kullanılabiliyor.
DİYARBAKIR'DA ÇEVRE KİRLİLİĞİNE KARŞI YENİ DÖNEM
Diyarbakır özellikle yaz aylarında piknik alanları, Dicle Nehri çevresi, Hevsel Bahçeleri, parklar ve mesire alanlarında oluşan plastik atıklarla gündeme geliyor. DOA sistemiyle birlikte vatandaşların plastik şişeleri çöpe atmak yerine iade etmeyi tercih etmesi halinde çevre kirliliğinin önemli ölçüde azalacağı değerlendiriliyor. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Hevsel Bahçeleri ile Dicle Nehri çevresinde özellikle hafta sonları oluşan plastik kirliliği uzun süredir tartışma konusuyken, depozito sisteminin yaygınlaşmasıyla bu bölgelerde bırakılan plastik şişe sayısında ciddi düşüş yaşanması bekleniyor.
AİLE BÜTÇESİNE VE İŞLETMELERE EK GELİR KAPISI
Her bir ambalaj için ödenecek teşvik bedeli ilk bakışta küçük görünse de özellikle kalabalık aileler, kafeler, restoranlar, düğün salonları ve toplu tüketimin yoğun olduğu işletmeler için önemli bir ekonomik katkı sağlayabilir. Günde 50 ambalaj iade eden bir işletme ayda yaklaşık 1.500 TL, günde 100 ambalaj iade eden bir işletme ise yaklaşık 3.000 TL ek gelir elde edebilecek. Yoğun tüketimin yaşandığı yaz aylarında bu rakamların daha da artabileceği ifade ediliyor.
Diyarbakır'da uzun yıllardır geri dönüştürülebilir atıkları toplayarak geçimini sağlayan sokak toplayıcıları için de yeni bir gelir kapısı oluşuyor. Depozito uygulamasıyla plastik şişelerin ekonomik değerinin artması, bu kesim için önemli bir fırsat sunarken, uzmanlar bunun kayıtlı geri dönüşüm sistemini güçlendireceğini belirtiyor.
DİJİTAL SİSTEMLE TAKİP VE İADE NOKTALARI
Vatandaşlar DOA mobil uygulamasını indirerek en yakın depozito iade noktasını görebiliyor. Teslim edilen ambalajların bedeli uygulamadaki dijital cüzdana yüklenirken kullanıcılar bakiyelerini takip edebiliyor, banka hesaplarına aktarabiliyor veya alışverişlerinde değerlendirebiliyor. Sistem yalnızca vatandaşları değil, marketleri, zincir mağazaları, büfeleri, otelleri, restoranları ve kafeleri de kapsıyor.
Diyarbakır'da depozitolu cam, plastik ve alüminyum içecek ambalajlarını geri dönüşüm makinelerine teslim eden yurttaşlar, Bağlar, Kayapınar, Sur ve Yenişehir ilçelerinde bulunan iade noktalarından hizmet alabiliyor. Yenişehir ilçesinde Yenişehir Mahallesi Diyarbakır Caddesi No: 180/1A ve Yenişehir Mahallesi Elazığ Bulvarı No: 12 adreslerinde bulunan makineler vatandaşlara hizmet veriyor. Kayapınar'da Fırat Mahallesi Mahabad Bulvarı'nda Mega Arslan Yapı ve Talaytepe Mahallesi 4007. Sokak No: 13/AD adresleri iade noktaları arasında yer alıyor. Bağlar ilçesinde Bağcılar Mahallesi Hashavar Caddesi No: 9/E adresindeki makine ile Sur'da Yiğitçavuş Mahallesi 6050/3 Sokak No: 11/A ve Yiğitçavuş Mahallesi 5051/2 Cadde Azor Park'taki makineler hizmete sunuldu.
Çevre uzmanlarına göre DOA sistemi yalnızca geri dönüşüm projesi değil, aynı zamanda davranış değişikliğini hedefleyen ekonomik bir model. Başarılı şekilde uygulanması halinde Diyarbakır'da plastik atık miktarı azalacak, geri dönüşüm oranı yükselecek, belediye temizlik maliyetleri düşebilecek, vatandaşlar ek gelir elde edebilecek, çevre bilinci güçlenecek ve doğal yaşam alanları daha temiz kalacak.
