Diyarbakır’ın kalbi olarak nitelendirilen Sur ilçesi, tarihi ve kültürel kimliğiyle masaya yatırıldı. Sur Belediyesi ve Komeleya Wêjekarên Kurd iş birliğiyle Çand Amed Kongre Merkezi’nde düzenlenen "Sur’un Hafızası" panelinde, kentin çok dilli ve çok kültürlü yapısının korunması gerektiği vurgulandı. Panele Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Emin Ay, Sur Belediyesi Eşbaşkanı Gulan Önkol, yazar Veysi Ülgen ile çok sayıda yazar, şair ve edebiyatçı katıldı.
SUR’A LAYIK MIYIZ TARTIŞMASI
Panelde söz alan Eşbaşkan Emin Ay, Sur’un Diyarbakır’ın kalbi olduğunu ve tarihi zenginliğinin korunması gerektiğini söyledi. Sur’u kendilerinin inşa etmediğini ancak bu mirasın korunmasında önemli sorumluluklar taşıdıklarını ifade eden Ay, farklı medeniyetlerin kentte dillerini ve izlerini bıraktığını kaydetti. Ay, "Biz Sur’a layık mıyız, bunu konuşmamız gerekiyor" diyerek dikkat çekti.
YIKIM SADECE EVLERLE SINIRLI DEĞİL
Sur’da yaşanan yıkımın yalnızca evlerle sınırlı kalmadığını belirten Eşbaşkan Ay, yüzlerce yıllık kültürün, dilin ve toplumsal hafızanın da hedef alındığını vurguladı. Sur’un tarih boyunca farklı halkların ve inançların bir arada yaşadığı bir yerleşim olduğunu ifade eden Ay, dayanışmanın ve komünal yaşamın kentin kimliğinde önemli bir yer tuttuğunu söyledi.
ORTAK YAŞAM KÜLTÜRÜ VURGUSU
Dar sokakların, taş evlerin ve özgün mimarinin ortak yaşam kültürünün parçaları olduğunu dile getiren Ay, Sur’un geçmişte Kürtlerin yanı sıra Süryani, Ermeni, Arap ve Türkmen topluluklarına ev sahipliği yaptığını hatırlattı. Hiçbir halkın ya da inancın tekelinde olmayan bu mirasın, farklılıkların özgürce ve barış içinde bir arada yaşaması anlayışıyla korunması gerektiğini belirtti.
SUR YALNIZCA TURİSTİK ALAN DEĞİL
Sur’un yalnızca turistik bir alan olarak ele alınamayacağını vurgulayan Eşbaşkan Ay, dili, kültürü, tarihi ve yaşayan hafızasıyla bir bütün olarak korunması gerektiğini söyledi. Yerel yönetimlerin bu çalışmalara öncülük etmesinin önemine değinen Ay, kadın ve gençlik komünlerinin de Sur’un geleceğine ilişkin çalışmalara dahil edilmesi gerektiğini ifade etti. Sur’un Hevsel Bahçeleri ile birlikte büyük bir doğal ve kültürel zenginlik taşıdığını belirten Ay, nüfusun yerinden edilmesiyle insanlarla doğa arasındaki ilişkinin de zayıfladığını dile getirdi.
YANIK ŞEHİR BİZİMDİR
Panelin ilk konuşmasını yapan yazar Veysi Ülgen ise Diyarbakır’ın tarih boyunca kırmızı ve siyah taşlarından dolayı "Yanık Şehir" olarak anıldığını belirterek kentin tarihsel derinliğine dikkat çekti. Sur’un göç, zulüm ve baskılara rağmen çok dilli ve çok kültürlü yapısını koruduğunu ifade eden Ülgen, 2015 yılında yaşanan çatışmalı sürecin Sur’da büyük bir yıkıma yol açtığını söyledi. Yıkımın ardından yapılan yapıların Sur’un kültürel kimliğini yansıtmadığını ifade eden Ülgen, "Bu yanık şehir bizimdir, hepimizindir. Sur’la ilgili sorumluluğumuzu almamız gerekiyor" dedi. Panel, Ülgen’in Sur üzerine okuduğu şiirle sona erdi.
