Diyarbakır'ın Çınar ilçesinde, Osmanlı döneminde bölgenin önemli ilim merkezlerinden biri olan Şeyh Kasım Medresesi ile üzerindeki tarihi kasır, yıllara meydan okuyor. Büyük bölümü yıkılan medresenin ve ayakta kalan kasrın restore edilerek gelecek nesillere aktarılması isteniyor.
ÖNEMLİ BİR EĞİTİM MERKEZİYDİ
Eski adıyla Güzelşeyh, yeni adıyla Altunakar Mahallesi'nde bulunan Şeyh Kasım Medresesi, döneminde Osmanlı Devleti'nin önemli ilim merkezlerinden biri olarak biliniyor. Dicle Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İrfan Yıldız, medresenin üzerinde daha sonraki dönemlerde burada görev yapan müderrisin, şeyhin ailesi için yaptırdığı bir köşk yer aldığını belirterek, Altunakar Medresesi'nin Osmanlı döneminin bölgedeki önemli eğitim kurumlarından biri olduğunu ifade etti.
İNŞA TARİHİ 1850'LERDEN ÖNCEYE DAYANIYOR
Yapının günümüzde büyük oranda yıkılmış durumda olduğunu söyleyen Prof. Dr. Yıldız, "Medresenin inşa tarihini ortaya koyan herhangi bir kitabeye veya kesin bir belgeye henüz rastlayamadık. Ancak 2012-2013 yıllarında bölgede gerçekleştirdiğim yüzey araştırmaları sırasında, medreseye vakfedilmiş ve bugün şeyhin soyundan gelen ailelerden birinin elinde bulunan bir el yazması eser görmüştük. Söz konusu eserde, kitabın Hicri 1288, Miladi 1871 yılında medreseye vakfedildiği belirtiliyordu. Ayrıca Osmanlı arşivlerinde 1855 yılına ait bir belgeye de rastlamıştık. Dolayısıyla medresenin 1850'li yıllardan önce inşa edildiğini söyleyebiliriz" dedi.
MARDİN EKOLÜNÜN İZLERİ TAŞIYOR
Medresenin 1900'lü yılların başında Şeyh Kasım'ın oğullarından Şeyh Nimetullah tarafından üzerine ailesi için bir kasır yaptırıldığını belirten Yıldız, yapının inşası için Mardin'den Süryani ustaları ve Sarkis Lole'yi davet ettiğini söyledi. Yıldız, "Köşkün mimari tarzında ve süslemelerinde tipik Mardin ekolünün izleri görülmektedir. Özellikle Mardin ve Midyat çevresindeki yapılarda karşılaştığımız, ağırlıklı olarak Süryani ustaların uyguladığı süsleme anlayışı burada da kendisini göstermektedir. Bitki motiflerin ağırlıkta olduğu süslemelerde Mardin taşı tercih edilmiştir" diye konuştu.
RESTORASYON NEDEN YAPILAMIYOR?
Medrese ve köşkün korunarak geleceğe aktarılması amacıyla bölgede bir kazı çalışması gerçekleştirildiğini, bu çalışma sonucunda medresenin temellerinin tamamen ortaya çıkarıldığını belirten Yıldız, alanın rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlandığını ancak yapının özel mülkiyete ait olması ve birden fazla mirasçısının bulunması nedeniyle bugüne kadar restorasyon çalışmalarının gerçekleştirilemediğini ifade etti. Yıldız, "Güzelşeyh Medresesi ve Kasrının mutlaka restore edilerek gelecek nesillere aktarılması gerekiyor. Çünkü yapı, önemli bir turizm destinasyonunun ve turizm rotasının üzerinde yer alıyor. Aynı zamanda bölgenin Orta Çağ dönemine ait hem dini hem de sivil mimari özelliklerini yansıtması bakımından büyük önem taşıyor. Bu nedenle tarihî yapının bir an önce koruma altına alınması, restore edilmesi ve kültürel mirasımıza kazandırılması gerekiyor" şeklinde konuştu.
