Diyarbakır’ın gizemli yapıları görenleri büyülemeye devam ediyor. Diyarbakır'ın Silvan ilçesinde yer alan Malabadi Köprüsü, Türkiye ve yakın doğuda taş köprüler içerisinde kemer açıklığı en geniş olan köprüsüdür.
MİMARİ ŞAH ESER
Evliya Çelebiye göre bu köprü, Abbasiler dönemine ait bir mimari şaheserdir. Abbasi hanedanına mensup zengin bir tüccarın, hayrat için köprüyü yaptırdığı Seyahatname'de anlatılır. Ancak, Artukoğulları Beyliği dönemine ait olduğu ve Artuk'un torunlarından ilgazi oğlu Timurtaş tarafından 1147 yılında yaptırıldığı da söylenmektedir. Mostar Köprüsü'nün ikizi olarak kabul edilir. Tek kemerli olan bu köprünün içine iki yoldan girilir, içinde insanların dinlenmesi, yatması ve dış tehlikelerden korunması için odalar yapılmıştır. Ulaşımı sağlamakla birlikte birçok fonksiyonu olan bu sanat harikası köprü, Batman'a yolu düşenlerin mutlaka görmesi gereken bir eserdir.
TİMURTAŞ TARAFINDAN YAPTIRILDI
Köprünün yapım tarihi 1147 yılıdır ve Artuklu hükümdarı Hüsamettin Timurtaş tarafından yaptırılmıştır. Ancak, bugünkü köprünün bulunduğu yerde daha önce Mervaniler döneminde (992-1085) inşa edilmiş bir köprü bulunmaktaydı. Bu eski köprü zamanla tahrip olmuş ve günümüze ulaşamamıştır.
İki yana eğimli ve kuzey-güney yönünde uzanan Malabadi Köprüsü, 38,60 metre açıklıktaki tek bir sivri kemer gözünden ibarettir.
Köprü uzunluğu yaklaşık 150 metre, genişliği ise 7.20 metredir. Yüksekliği, su seviyesinden kilit taşına kadar 19 metredir. Kemerin her iki yanında, iç tarafta, kervan ve yolcuların özellikle kışın zorlu günlerinde barınak olarak kullanabileceği iki oda bulunmaktadır. Mimari ve mühendislik açısından önemli bir eser olan Malabadi Köprüsü, UNESCO Dünya Mirası geçici listesinde yer almaktadır.
BATMAN ÇAYI’NIN GÜZELLİĞİ KÖPRÜ İLE TAÇLANIYOR
Silvan-Bitlis yolunda ve Batman Çayı üzerindedir; iki yana eğimli ve kuzey-güney yönünde uzanan köprü, 38,60 metre açıklıktaki tek bir sivri kemer gözünden ibarettir. Köprü uzunluğu yaklaşık 150 metre olup, tabliye genişliği 7.20 metredir. Yüksekliği, su seviyesinden kilit taşına değin 19 metredir. Renkli taşlarla inşa edilmiş, onarımlarla günümüze kadar ulaşmıştır. Malabadi Köprüsü, dünyada taş köprüler içerisinde kemeri en geniş olandır. Köprünün yarısı Diyarbakır Silvan, yarısı Batman Kozluk il sınırları içerisindedir. Kemerin her iki yanında, iç tarafta kervan ve yolcular tarafından, özellikle kışın zorlu günlerinde barınak olarak kullanılan iki oda bulunmaktadır.
Köprü nöbetçileri tarafından da kullanılan bu odaları daha önceleri dehlizlerle yolun dipleri ile bağlantılı olduğu, gelen kervanların ayak seslerinin bu dehlizler vasıtası ile daha uzaklarda iken duyulduğu söylenir. Evliya Çelebi, Seyehatnamesi’nde köprüden “Malabadi Köprüsü'nün altına Ayasofya'nın kubbesi girer.” Diye bahsetmiştir. Köprünün iki tarafında kale kapıları gibi demir kapıları vardır. Bu kapıların içinde sağ ve solda köprünün temeli beraberliğinde kemerin altında hanlar vardır ki gelip geçene, sağdan ve soldan geldikleri vakit misafir olurlar. Köprünün kemeri altında birçok oda vardır. Demir pencereler şahneşinlerine misafirler oturup kemerin karşı tarafındaki adamlarla kimi sohbet eder, kimi ağ ve oltalarla balık avlarlar. Bu köprününn sağ ve solunda da nice pencereli odalar vardır. Köprünün sağ ve solundaki bütün korkuluklar Nahcivan Çeliği'ndendir.