Son 20 yılda gırtlak kanseri vakalarında belirgin artış yaşanırken, bilim insanları bu yükselişin başlıca nedeninin HPV (insan papilloma virüsü) olduğunu belirtiyor. Britanya’daki Birmingham Üniversitesi’nden Prof. Dr. Hisham Mehanna’nın değerlendirmelerine göre özellikle bademcik bölgesini etkileyen orofaringeal kanser türünde ciddi artış görülüyor.
Araştırmalar, HPV’nin cinsel yolla bulaştığını ve bu kanser türünün en önemli risk faktörlerinden birinin oral seks olduğunu ortaya koyuyor. Yaşam boyu altı veya daha fazla oral seks partneri olan kişilerde orofaringeal kanser riskinin, bu deneyimi yaşamayanlara göre yaklaşık 8,5 kat daha yüksek olduğu ifade ediliyor.
Vakalar artıyor, risk yaygın
Uzmanlara göre yetişkinlerin yaklaşık yüzde 80’i hayatlarının bir döneminde oral seks deneyimi yaşıyor. Ancak buna rağmen kanser gelişimi nadir görülüyor. Bunun nedeni, çoğu kişinin HPV enfeksiyonunu bağışıklık sistemi sayesinde atlatabilmesi.
Buna karşın bazı bireylerde virüs vücutta kalıcı hale gelerek zamanla kansere dönüşebiliyor. Bu durum, bağışıklık sistemi farklılıklarıyla ilişkilendiriliyor.
HPV aşısı kritik önemde
HPV, aynı zamanda rahim ağzı kanserinin de en önemli nedeni olarak biliniyor. Bu nedenle birçok ülkede HPV aşısı kadınlara rutin olarak uygulanıyor. Uzmanlar, orofaringeal kanser riskini azaltmak için aşının toplum genelinde yaygınlaştırılması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye’de Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Haziran 2025’te HPV aşısının yıl sonuna kadar ulusal aşı takvimine alınacağını açıklamıştı. Ancak bu konuda henüz somut bir uygulama başlatılmadı.
Erkekler için de aşı önerisi
Kadınlarda aşılama oranının yüksek olduğu ülkelerde erkeklerin de dolaylı olarak korunduğu belirtilse de, bazı ülkeler HPV aşısını erkek çocukları için de zorunlu hale getirdi. Britanya, ABD ve Avustralya gibi ülkelerde uygulanan bu politika “cinsiyet ayrımı gözetmeyen aşılama” olarak tanımlanıyor.
Uzmanlara göre HPV kaynaklı kanserlerin önlenmesinde en etkili yöntem, toplum genelinde yaygın aşılama programlarının uygulanması.