Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışın doğrudan pompa fiyatlarına yansımamasını sağlamak amacıyla uygulanan bir vergi düzenlemesidir. Bu sistemde uluslararası petrol fiyatları veya döviz kuru yükseldiğinde oluşan zamların bir kısmı Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) karşılanır.
Böylece akaryakıta gelen zamların tamamı tüketiciye yansıtılmaz ve pompa fiyatlarındaki artış sınırlı tutulur.
Eşel mobil sistemi nasıl çalışır?
Akaryakıt fiyatları normalde üç ana faktöre göre belirlenir:
-
Uluslararası petrol fiyatları
-
Döviz kuru
-
Vergiler (ÖTV ve KDV)
Eşel mobil sisteminde petrol fiyatı veya kur arttığında akaryakıta yapılacak zammın bir bölümü ÖTV’den düşülür. Bu nedenle tüketicinin ödediği fiyat daha düşük olur.
Örneğin akaryakıta 10 liralık zam yapılması gerektiğinde bunun yalnızca 2,5 lirası pompa fiyatına yansıyabilir. Kalan 7,5 lira ise vergiden karşılanır.
Eşel mobil sistemi neden uygulanır?
Eşel mobil sistemi özellikle petrol fiyatlarının hızla yükseldiği dönemlerde devreye alınır. Amaç:
-
Akaryakıt fiyatlarındaki ani artışları önlemek
-
Enflasyon üzerindeki baskıyı azaltmak
-
Tüketiciyi yüksek yakıt fiyatlarından korumaktır.
Bu sistem sayesinde petrol fiyatları yükselse bile akaryakıt fiyatlarının daha kontrollü artması sağlanır.
Eşel mobil sistemi ilk ne zaman uygulandı?
Türkiye’de eşel mobil sistemi ilk olarak 2018 yılında petrol fiyatlarındaki artış ve kur dalgalanmalarının akaryakıt fiyatlarını hızla yükseltmesi üzerine uygulanmaya başlandı.
Zaman zaman kaldırılan veya yeniden devreye alınan sistem, özellikle küresel enerji krizleri ve petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar sırasında tekrar gündeme geliyor.
