İsrail’in, İran’a düzenlediği hava saldırısında öldürdüğünü iddia ettiği Ali Laricani, İran siyasetinde uzun yıllardır etkili olan en güçlü isimlerden biri olarak biliniyor. Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri olan Laricani, hem iç politikada hem de uluslararası ilişkilerde kritik roller üstlendi.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırıların ardından İran’da üst düzey isimlerin hedef alındığı bir süreç yaşanırken, Laricani’nin adı da bu gelişmelerin merkezine yerleşti. Ancak söz konusu ölüm iddiası İran tarafından henüz resmi olarak doğrulanmadı.
Ali Laricani kimdir?
1958 yılında Irak’ta doğan Ali Laricani, İran’ın köklü ve etkili ailelerinden birine mensup. ABD merkezli Time dergisi tarafından “İran’ın Kennedy’leri” olarak nitelendirilen Laricani ailesi, hem dini hem de siyasi alanda güçlü bağlara sahip.
Babası Ayetullah Mirza Haşim Amuli, üst düzey bir din adamıydı. Kardeşi Sadık Laricani, 2009–2019 yılları arasında İran yargı sisteminin başında yer aldı. Bir diğer kardeşi Muhammed Cevad Laricani ise dış politika alanında önemli görevler üstlendi.
Devrim Muhafızları’ndan devletin zirvesine
Laricani, 1981’de Devrim Muhafızları’na katıldı ve İran-Irak Savaşı’nda görev aldı. Daha sonra akademik kariyere yönelerek Tahran Üniversitesi’nde Batı felsefesi alanında doktora yaptı. Çalışmalarını özellikle Alman filozof Immanuel Kant üzerine yoğunlaştırdı.
Siyasi kariyerine 1992’de Kültür Bakanı olarak başlayan Laricani, 1994’te İran Radyo Televizyon Kurumu başkanlığına atandı ve bu görevi 10 yıl sürdürdü. Bu dönemde devlet medyasını rejim yanlısı bir araç olarak kullandığı yönünde eleştiriler aldı.
Nükleer müzakereler ve meclis başkanlığı
2005’te cumhurbaşkanlığına aday olan ancak seçilemeyen Laricani, ardından Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri ve baş nükleer müzakereci olarak görev yaptı. 2007’de görevinden ayrıldıktan sonra 2008’de meclis başkanı seçildi ve bu görevini 12 yıl sürdürdü.
Laricani, 2015 tarihli nükleer anlaşma (JCPOA) sürecinde önemli rol oynadı. İran ile ABD, Rusya, Çin, Almanya, Fransa ve İngiltere arasında imzalanan anlaşmanın meclisten geçmesinde etkili oldu.
Pragmatist ama sert bir figür
Siyasi çizgisi zaman zaman sert açıklamalarla öne çıksa da Laricani, uluslararası alanda pragmatik bir müzakereci olarak tanımlanıyor. Rusya ve Çin ile ilişkilerde aktif rol alan Laricani’nin, İran lideri Ali Hamaney’e en yakın isimlerden biri olduğu ifade ediliyor.
Son dönemde yeniden Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nin başına getirilen Laricani, İran’ın güvenlik politikalarında belirleyici bir konuma yükselmişti.
Savaş sürecinde kritik rol
İsrail ve ABD ile yaşanan gerilim sürecinde Laricani, sert açıklamalarıyla dikkat çekti. Saldırılardan kısa süre önce yaptığı bir değerlendirmede, İran’ın “savaşa hazır olduğunu” belirtmişti.
İsrail’in Laricani’nin öldürüldüğüne yönelik açıklamaları, bölgedeki gerilimi daha da artırırken, gözler İran’dan gelecek resmi doğrulamaya çevrildi.