Kızıldere Katliamı, 30 Mart 1972’de Tokat’ın Niksar ilçesine bağlı Kızıldere köyünde güvenlik güçleri ile Mahir Çayan liderliğindeki silahlı grup arasında yaşanan çatışmada 10 kişinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan olaydır. Olay, Türkiye’de 1970’li yılların siyasi çatışma ortamının en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir.
Olay nasıl gelişti?
Mahir Çayan ve arkadaşları, idam cezasına çarptırılan Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan’ın idamını engellemek amacıyla yabancı teknisyenleri kaçırarak Kızıldere köyüne götürdü. Güvenlik güçlerinin köyü kuşatmasının ardından taraflar arasında çatışma çıktı.
Resmi kayıtlara göre operasyonda Mahir Çayan ve beraberindeki dokuz kişi hayatını kaybetti. Kaçırılan yabancıların da olay sırasında öldüğü bildirildi.
Neden önemli?
Kızıldere olayı, Türkiye’de sol hareketin tarihinde sembolik bir yere sahip. Olay, hem devletin güvenlik politikaları hem de dönemin devrimci örgütlerinin yöntemleri açısından uzun yıllar tartışıldı.
Kızıldere, özellikle “teslim olmama” ve “direniş” vurgusuyla anılırken, farklı siyasi çevreler tarafından farklı şekillerde yorumlanmaya devam ediyor.
Günümüzde nasıl anılıyor?
Kızıldere’de hayatını kaybedenler, her yıl 30 Mart’ta çeşitli şehirlerde düzenlenen etkinliklerle anılıyor. Anmalarda genellikle Mahir Çayan ve arkadaşlarının mücadelesine vurgu yapılırken, olayın Türkiye siyasi tarihindeki yeri hatırlatılıyor.
Arka plan
1970’li yılların başı, Türkiye’de siyasi kutuplaşmanın ve şiddet olaylarının yoğunlaştığı bir dönemdi. Kızıldere Katliamı da bu dönemde yaşanan çatışmaların en bilinen örneklerinden biri olarak tarihe geçti.