Diyarbakır'ın Lice ilçesi kırsalında 28 Eylül 2009 tarihinde hayvanları otlatırken karakoldan atılan havan mermisiyle hayatını kaybeden 12 yaşındaki Ceylan Önkol'un ölümünün üzerinden 17 yıl geçti. Aradan geçen onca zamana rağmen dosyada tek bir fail yargılanmadı ve soruşturmada ilerleme kaydedilemedi.
DOSYADA KRİTİK AŞAMA: DANIŞTAY KARARI 5 YILDIR BEKLİYOR
Önkol ailesinin hukuk mücadelesi yıllardır sürüyor. Son olarak Danıştay, 16 Mayıs 2019'da aileye tazminat ödenmesi kararını bozarak, tazminat davasının "kusursuz sorumluluk" veya "hizmet kusuru" ilkesi kapsamında görülmesi gerektiğine hükmetti . Bunun üzerine İdare Mahkemesi, 8 Mart 2021'de aileye toplamda 283 bin lira maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verdi. Kararda, olayda Önkol'un yüzde 10, idarenin ise yüzde 90 kusurlu olduğu belirtildi.
Ancak hem Önkol ailesi avukatları hem de bakanlık avukatları, Ceylan Önkol'u yüzde 10 kusurlu bulan bu karara karşı Danıştay'a temyiz başvurusunda bulundu. Ceylan Önkol'un katledilişinin üzerinden geçen 17 yıla rağmen tek bir fail yargılanmazken, Danıştay'ın kararı 5 yıldır sonuca bağlanmıyor.
AVUKAT ELÇİ: FAİLİ MEÇHUL DAİRESİ DOSYAYI GÜNDEMİNE ALMALI
Çocuk hakları alanında çalışma yürüten İnsan Hakları Derneği (İHD) Diyarbakır Şubesi Yönetim Kurulu üyesi avukat Berfin Elçi, Mezopotamya Ajansı'na dosyaya ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı'nın şimdiye kadar adli vakaları önüne koyduğunu belirten Elçi, "Bu daire başkanlığının politik faili meçhul cinayetleri de önüne koyması, araştırması ve sorunları tespit etmesi gerekiyor" diye konuştu.
Elçi, soruşturma aşamasında birçok ihlalin yaşandığını da vurguladı. Savcılığın ilk 3 gün olay yerine gitmemesinin hak ihlaline ve soruşturmanın etkin yürütülmemesine neden olduğunu belirten Elçi, "Aynı zamanda otopsinin jandarmanın bir odasında gerçekleşmesi yine uluslararası sözleşmeler bağlamında otopsinin usulüne uygun bir şekilde yapılmadığını gösteriyor. Jandarma bu olayda şüpheli konumundayken, delillerin jandarma eliyle toplanması..." ifadelerini kullandı.
OLAYDAKİ ÇELİŞKİLER VE CEZASIZLIK
Olay günü, Lice Cumhuriyet Savcısı "can güvenliği olmadığı" gerekçesiyle olay yerine 3 gün sonra gitti. Anne Saliha Önkol ise kızının parçalanmış bedenini eteğinde toplayarak olay yerindeki tüm delilleri Lice Cumhuriyet Başsavcılığı'na teslim etti .
Jandarma komutanlığı ve emniyet tarafından hazırlanan raporda ise Ceylan'ın elindeki tahra (eğri budama bıçağı) ile patlayıcı mühimmata vurarak patlamaya sebep olduğu iddia edildi . Bu iddia, dosyadaki çelişkilerden yalnızca biri olarak dikkat çekiyor.
Dosya avukatları, Mayıs 2012'de soruşturmanın etkin ve tarafsız yürütülmemesi nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuruda bulundu. Ancak AİHM, 17 Ocak 2017'de "etkin soruşturma ve yaşam hakkı açısından ihlal olmadığına" karar verdi .
DAİMİ ARAMA KARARI VE TAZMİNAT SÜRECİ
Lice Cumhuriyet Başsavcılığı, 30 Nisan 2014'te dosyada "kanıt ve raporların faillerin tespiti için yetersiz olduğu" gerekçesiyle "daimi arama kararı" verdi . Aile avukatları ayrıca İçişleri Bakanlığı aleyhine maddi ve manevi tazminat talebiyle Diyarbakır 2'nci İdare Mahkemesi'nde dava açtı. Mahkeme, aileye 28 bin 208 TL tazminat ödenmesine karar verdi .
Danıştay'ın 2019'daki bozma kararının ardından İdare Mahkemesi 2021'de 283 bin lira tazminata hükmetti. Ancak bu karar da temyiz edildi ve süreç hala devam ediyor .
CEYLAN ÖNKOL KİMDİR?
28 Eylül 2009 tarihinde Diyarbakır'ın Lice ilçesi kırsalında hayvan otlatırken karakoldan atıldığı belirtilen havan mermisiyle hayatını kaybeden Ceylan Önkol, 12 yaşındaydı.
17 yıl boyunca ailesi ve avukatları adalet arayışını sürdürdü. Dosya, her yıl 28 Eylül'de yeniden gündeme geliyor ve faillerin bulunması için çağrılar yapılıyor.
