Diyarbakır’ın Sur ilçesinde bulunan ve Ortadoğu’nun en büyük Ermeni Kilisesi olarak bilinen Surp Giragos Ermeni Ortodoks Kilisesi, tarihi geçmişi, mimarisi ve dini önemiyle hem yerli hem de yabancı ziyaretçilerin ilgisini çekmeye devam ediyor. 16. yüzyıla tarihlenen yapı, dönem içinde birçok kez restore edilmiş ve uzun süre kapalı kaldıktan sonra 7 Mayıs 2022’de yeniden ibadete açılmıştır.
Ermeni Kilisesi’nin Diğer Kiliselerden Farkı
Ermeni Apostolik Kilisesi, Hristiyanlık içindeki en eski geleneklerden biridir ve bazı teolojik farklılıklarıyla diğer kiliselerden ayrılır. En temel fark, “iki ruhun tek tabiatta birleşmesi” anlayışıdır. Bu ilkenin dışındaki doktrinlere kapalı olması, Ermeni Kilisesi’nin liturjisini ve ibadet biçimlerini belirleyici bir özellik haline getirmiştir.
Ayrıca Ermeni Kilisesi, sakramentlere büyük önem verir ve bu yönüyle Hristiyan kiliselerinin ortak sacral geleneğini sürdürürken, kendine özgü ritüelleriyle de farklı bir ibadet kültürü oluşturur.
Surp Giragos Kilisesi Nerede?
Diyarbakır’da gezilecek yerler listesinin birçok kişiye göre ilk sırasında yer alan Surp Giragos Ermeni Ortodoks Kilisesi, konum ve adres bilgileriyle merak ediliyor. Diyarbakır ziyaretinizde bu tarihi yapıya gitmek istiyorsanız, kilisenin nerede olduğuna dair bilgileri paylaşıyoruz. Diyarbakır Surp Giragos Ermeni Kilisesi nerede sorusuna yanıt arayan kişiler için konum bilgilerini aktarıyoruz.
Surp Giragos Kilisesi tarihi süreç içerisinde pek çok kez restore edilmiş, 1883 yılında ise ibadete açılmıştır. 2015 yılında kapanan kilise, 7 Mayıs 2022 tarihinde yeniden ibadete açıldı. Surp Giragos Kilisesi nerede? İşte yanıtı:
Ortadoğu’nun en büyük Ermeni Kilisesi olarak kabul edilen Surp Giragos Kilisesi, Diyarbakır’ın Sur ilçesinde bulunuyor.
Diyarbakır Sur’da gezilecek yerler arıyorsanız ilgili yapının açık adres bilgileri ise şöyledir: Yenikapı Cad., Göçmen Sk. No:17, 21200 Sur/Diyarbakır
Kilisenin adına ilk kez 1610 – 1615 tarihleri arasında Polonyalı gezgin Simeon’un seyahatnamesinde rastlanırken, yapının mimari özellikleri ise günümüzde bile ziyaretçilerin dikkatini çekmeyi başarıyor.
Surp Giragos Ermeni Kilisesi Ziyaret Saatleri
Diyarbakır Surp Giragos Kilisesi nerede sorusuna yanıt verdikten sonra, kısaca bu yapının ziyaret saatlerine dair bilgileri paylaşalım. Ortadoğu’nun en büyük Ermeni Kilisesi olan Surp Giragos Kilisesi, yapıldığı tarihten günümüze kadar pek çok kez restorasyon çalışmasından geçmiştir. Tarihsel süreç içerisinde defalarca kapanan ve tekrar açılan kilise, son olarak 2015 yılında kapanmış, 7 Mayıs 2022 tarihinde ise ibadete açılmıştır.
Surp Giragos Ermeni Kilisesi ziyaret saatlerini merak eden kullanıcılarımız için ilgili kilisenin hangi saatlerde ziyaret edilebildiğine dair herhangi bir bilgi yer almadığını belirtelim. Ancak ibadet saatleri dışında ziyaret saatlerine dair bilgiler, iletişim kanalları aracılığıyla öğrenilebilmektedir.
Surp Giragos Ermeni Ortodoks Kilisesi Tarihi ve Özellikleri
Surp Giragos Kilisesi nerede sorusunu soran birçok kişi, 16. yüzyılda tarihlenen bu yapının hikayesini, tarihini ve özelliklerini merak ediyor. Ortadoğu’nun en büyük Ermeni Kilisesi olan Surp Giragos Kilisesi, aynı zamanda Aziz Kyriakos Kilisesi olarak da biliniyor. Surp Giragos Kilisesi hikayesi ve tarihiyle birlikte özellikleri şöyle…
Surp Giragos Ermeni Kilisesi, Diyarbakır’ın Sur ilçesinde yer alan, 2016 yılında hükümet tarafından kamulaştırılan tarihi bir Ermeni Apostolik Kilisesi olarak ön plana çıkmaktadır. Ermeni cemaatinin Ortadoğu Bölgesi’ndeki en büyük kilisesi olan Surp Giragos Kilisesi, Ğugas İnciciyan’ın aktardığına göre 16. yüzyılda inşa edilmiştir.
Aynı kaynakta Surp Giragos Kilisesi’nin 1518 yılında Sen Teodaros Kilisesi’nin camiye dönüştürülmesi sonrasında kilisedeki bir mezarlığın içerisinde inşa edildiği geçmektedir. 1722 yılında dönemin metropoliti Bedros Vartabed tarafından restore edilen kilise, devam eden süreçte 1881 yılında çıkan geniş çaplı bir yangında harap olmuştur.
Surp Giragos Kilisesi, o dönem için kaynaklarda yer alan bilgiye göre kazaen yanmıştır. Aynı dönemde Ermeni cemaatince kilisenin tamir edilmesi amacıyla padişahtan izin istenmiştir. Bu konuda bir şeyhülislam fetvası olmakla beraber şu ifadeler yer almaktadır: “sulh yoluyla fetholunan bir beldede bulunan eski bir kilise yanmış olsa, o beldenin zimmîleri kiliseye nesne ilave etmeksizin eski haline uygun olarak tamir etmeleri dinen uygundur.”
Bu fetva sonrasında kilisenin onarılması için izin alan Ermeni cemaati, 1883 yılına kadar onarımı tamamlamış ve Surp Giragos Kilisesi’ni yeniden ibadete açmıştır. Polonyalı gezgin Simeon’un Diyarbakır ziyareti esnasında burada Ermeni kiliselerine uğramış ve Surp Giragos Ermeni Kilisesi hakkında bilgiler vermiştir. Oldukça aktif ve büyük bir kilise olduğu ifade edilen yapı, daha sonra ziyaret eden seyyahlar tarafından Surp Giragos Kilisesi’nin yedi mihraplı, geniş ve büyük bir kilise olduğu bilgisi aktarılmıştır.
Surp Giragos Kilisesi hikayesi ve tarihine ait bilgilere baktığımızda Osmanlı arşiv belgelerinde bu yapının Küçük Kilise ve Çanaklı Kilise olarak adlandırıldığı görülür. Yukarıda belirttiğimiz seyyahlardan alınan bilgilere göre gerçekte de geniş ve büyük bir alanda bulunan Surp Giragos Kilisesi’ne o dönem neden Küçük Kilise adı verildiği bilinmiyor.
Surp Giragos Kilisesi, 1. Dünya Savaşı esnasında Alman subayların karargah noktası olarak kullanıldı. Kiliseye ait olan çan kulesi, 1913 yılında yıldırım düşmesi sonucunda yıkılmıştır. 1914 yılında 2.000 altın ile yaptırılan çok yüksek ve görkemli özelliklere sahip çan kulesi, kilise yakınlarında bulunan dört ayaklı minareden yüksek olduğu nedeniyle 1916 yılında devlet eliyle yıkılmıştır.
Surp Giragos Ermeni Ortodoks Kilisesi, 1960 yılına kadar askeri depo, Sümerbank’ın bez deposu ve daha birçok amaçla kullanılmıştır. İlgili tarihte Diyarbakır Ermeni Cemaati’ne devredilen kilise, uzun süre Hızır İlyas Ermeni Kilisesi Vakfı’na ait olarak hizmet sağladı. Günümüzde de restore edilen yapının bir bölümü 22 Ekim 2011 tarihinde ibadete açılmıştır.
Daha önce çan kulesi yıktırılan kilisenin bu bölümü tamir edilerek Moskova’da önceki çanın aynısı yaptırılmıştır. 100 kilogram ağırlığı sahip olan yeni çan, 4 Kasım 2012 tarihindeki ayine kadar takılmış ve bu şekilde hizmet verilmiştir. Bu tarih itibariyle yılda bir defa ibadete açılan Surp Giragos Kilisesi, Diyarbakırlı Ermenilerin iştirakiyle ayinlere konu oluyor.
Daha önce 2015 yılında kapatılan Surp Giragos Kilisesi, 7 Mayıs 2022 tarihinde yeniden ibadete açılmıştır.
Surp Giragos Kilisesi nerede sorusuna yönelik mevcut bilgileri, yapının hikayesi ve tarihiyle birlikte sizler için aktardık. Şimdi kısaca sıkça sorulan soruları yanıtlayalım…