Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, plastik kirliliğini azaltmak amacıyla tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzını yasaklamaya yönelik yönetmelik hazırlığını tamamlanma aşamasına getirdi. Düzenlemenin kurum görüşlerinin alınmasının ardından 2026 yılı sonuna kadar yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Sıfır Atık Hareketi kapsamında yürütülen çalışma ile plastik çatal, bıçak, kaşık, tabak, pipet, plastik çubuklu kulak pamukları ve genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) üretilen gıda kapları, içecek kapları ve bardakların piyasaya sunulmasının sona erdirilmesi hedefleniyor.
Bakanlık, düzenlemenin 2025–2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda hazırlandığını bildirdi. Çalışmanın, Avrupa Birliği’nin Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi’ne uyum sağlamayı da amaçladığı ifade edildi.
Karbon salımı ve maliyet düşecek
Tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasadan kaldırılmasıyla yıllık yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesi ve yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilmesi öngörülüyor.
Bu ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatiflerin yaygınlaştırılması planlanıyor. İlerleyen dönemde kısmen plastikten üretilen içecek bardakları ve gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve yüzey temizleme havluları için de tüketimi azaltıcı kısıtlamalar ve işaretleme uygulamaları gündeme gelebilecek.
Türkiye’de 709 bin ton tek kullanımlık plastik tüketildi
Bakanlık ile Türkiye İstatistik Kurumu’nun yaptığı araştırmaya göre, bireylerin yüzde 77,65’i günlük yaşamda tek kullanımlık plastiklerin daha az kullanılmasını destekliyor. Katılımcıların yüzde 60,02’si ise bazı tek kullanımlık plastik ürünlerin tamamen yasaklanmasını desteklediğini belirtti.
Türkiye’de 2022 yılında kulak pamuğu çubuğu, plastik çatal-kaşık, tabak, pipet, gıda kapları, bardak ve içecek şişeleri gibi ürünlerden oluşan toplam 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik tüketildi.
Avrupa’da benzer yasaklar uygulanıyor
Avrupa Birliği’nin 2019’da kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamında birçok Avrupa ülkesi benzer yasakları yürürlüğe koydu. Fransa kapsamlı yasaklar ve yüksek geri dönüşüm hedefleri uygularken, Almanya üreticilerden raporlama talep eden ve çevre projelerini destekleyen fonlar oluşturdu.
İspanya plastik ambalajlara vergi uygulaması getirirken, Hollanda bazı tek kullanımlık ürünlerde ücretlendirme ve kademeli kaldırma politikası izledi. İrlanda, İtalya ve Yunanistan da farklı kısıtlama ve teşvik mekanizmalarıyla plastik kullanımını azaltmaya yönelik düzenlemeleri hayata geçirdi.
