İran, 208,6 milyar varillik kanıtlanmış rezerviyle dünyada en fazla petrol rezervine sahip üçüncü ülke konumunda bulunuyor. Anadolu Ajansı’nın OPEC ve OEC verilerinden derlediği çalışmaya göre İran’ın ham petrol ihracatı yaklaşık 47 milyar dolar seviyesinde gerçekleşiyor ve en önemli ihracat rotası Hürmüz Boğazı olarak öne çıkıyor.
Verilere göre dünyada en büyük petrol rezervine sahip ülke 303,2 milyar varille Venezuela olurken, ikinci sırada 267,2 milyar varille Suudi Arabistan yer alıyor. İran’ı sırasıyla Kanada, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Rusya, ABD ve Libya takip ediyor.
En büyük rezerv Venezuela’da
AA’nın derlediği verilere göre kanıtlanmış petrol rezervi en yüksek ülkeler şöyle sıralanıyor:
-
Venezuela: 303,2 milyar varil
-
Suudi Arabistan: 267,2 milyar varil
-
İran: 208,6 milyar varil
-
Kanada: 171 milyar varil
-
Irak: 145 milyar varil
-
Birleşik Arap Emirlikleri: 113 milyar varil
-
Kuveyt: 101,5 milyar varil
-
Rusya: 80 milyar varil
-
ABD: 45 milyar varil
-
Libya: 48,4 milyar varil
Bu ülkeler küresel petrol rezervlerinin büyük bölümünü elinde bulundururken Ortadoğu’daki üretici ülkelerin ihracatında Hürmüz Boğazı kilit rol oynuyor.
Hürmüz Boğazı neden kritik?
Basra Körfezi’nin çıkışında yer alan Hürmüz Boğazı, Ortadoğu petrolünün dünya pazarlarına ulaştırıldığı en önemli deniz yollarından biri olarak kabul ediliyor. Günlük 17–20 milyon varil petrol bu boğazdan geçiyor ve bu miktar küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor.
Aynı hat üzerinden küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si taşınıyor ve boğazdan geçen petrolün büyük bölümü Asya ülkelerine gönderiliyor.
Bu nedenle Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek bir aksama, küresel enerji piyasasında doğrudan fiyat artışlarına ve arz endişelerine yol açabiliyor.
Petrol fiyatları yükseldi
ABD ve İsrail ile İran arasında yaşanan savaş ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin riskler petrol piyasasında dalgalanmalara neden oldu. Savaş öncesinde yaklaşık 70 dolar seviyesinde olan Brent petrol fiyatı, gerilimin artmasıyla 80 doların üzerine çıktı ve son verilere göre 83,53 dolar seviyesine ulaştı.
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings ise mevcut durumun geçici olması halinde petrol fiyatlarındaki artışın sınırlı kalabileceğini, ancak Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalmasının küresel petrol piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabileceğini belirtiyor.
Türkiye de etkilenebilir
Enerjide dışa bağımlı ülkeler arasında bulunan Türkiye’nin ham petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı üzerinden karşılanıyor. Bu nedenle boğazdaki olası bir kesinti veya uzun süreli kapanma, enerji fiyatları üzerinden Türkiye ekonomisini de etkileyebilecek faktörler arasında gösteriliyor.
